Ile razy można regenerować frez lub wiertło? Kiedy ostrzenie nadal ma sens
Czy frez po jednym ostrzeniu nadaje się już tylko do wymiany? Czy wiertło można regenerować dwa, trzy, a może kilka razy? W praktyce nie istnieje jedna liczba, która byłaby prawidłowa dla każdego narzędzia.
Frez lub wiertło można regenerować wielokrotnie, dopóki stan narzędzia i dostępny zapas materiału pozwalają odtworzyć prawidłową geometrię bez utraty parametrów wymaganych w danym procesie.
Dlatego o liczbie możliwych regeneracji nie powinien decydować sam licznik wykonanych ostrzeń. Znacznie ważniejsze są długość części roboczej, zakres zużycia, występowanie wykruszeń lub pęknięć, geometria narzędzia oraz wymagania dotyczące dokładności obróbki.
Dobrze prowadzona gospodarka narzędziowa pozwala wykorzystać potencjał frezów i wierteł znacznie dłużej niż do pierwszego stępienia krawędzi. Warunkiem jest jednak odpowiednio wczesne wycofanie narzędzia z produkcji i profesjonalna ocena przed kolejnym cyklem regeneracji.
Ostrzenie a regeneracja narzędzia – czy to jest to samo?
Te pojęcia często stosuje się zamiennie, ale nie zawsze oznaczają dokładnie ten sam zakres prac.
Ostrzenie narzędzia koncentruje się przede wszystkim na przywróceniu właściwości skrawających zużytej krawędzi.
Regeneracja narzędzia może być procesem szerszym i obejmować między innymi:
- odtworzenie geometrii,
- korektę krawędzi tnących,
- ostrzenie,
- przygotowanie mikrokrawędzi,
- ponowne nałożenie odpowiedniej powłoki, jeżeli jest wymagana,
- kontrolę parametrów po wykonaniu usługi.
W Scrav-Tech serwis narzędziowy obejmuje ostrzenie, regenerację oraz mikroobróbkę laserową frezów, wierteł i innych narzędzi stosowanych w procesach obróbki.
Ile razy można ostrzyć frez?
Nie ma jednej liczby możliwych ostrzeń freza.
W praktyce ten sam typ freza w dwóch różnych zakładach może mieć zupełnie inną liczbę możliwych regeneracji. Jeden będzie wycofywany z produkcji wcześnie, kiedy krawędź jest tylko naturalnie zużyta. Drugi może trafiać do serwisu dopiero po wystąpieniu głębokich wykruszeń.
W pierwszym przypadku szanse na kolejne cykle regeneracyjne są znacznie większe.
O tym, czy frez można ponownie ostrzyć, decydują przede wszystkim:
- długość części roboczej,
- ilość materiału dostępnego do odtworzenia geometrii,
- głębokość zużycia krawędzi,
- stan rowków wiórowych,
- ewentualne wykruszenia,
- stan chwytu,
- geometria narzędzia,
- wymagania procesu po regeneracji.
Dlatego prawidłowa odpowiedź na pytanie „ile razy można regenerować frez?” brzmi:
tak długo, jak kolejne odtworzenie geometrii jest technologicznie możliwe i narzędzie nadal może spełniać wymagania procesu.
Ile razy można ostrzyć wiertło?
W przypadku wierteł sytuacja wygląda podobnie. Liczba możliwych ostrzeń zależy bardziej od konstrukcji i stanu konkretnego narzędzia niż od sztywno ustalonego limitu.
Szczególnie istotne są:
- długość części roboczej,
- geometria ostrza,
- stan rowków,
- możliwość zachowania właściwego kąta wierzchołkowego,
- symetria krawędzi,
- stan powierzchni przyłożenia,
- ewentualne uszkodzenia mechaniczne.
Wiertło, które zostało wycofane po naturalnym zużyciu, ma zwykle znacznie większy potencjał regeneracyjny niż narzędzie eksploatowane aż do wykruszenia lub uszkodzenia części roboczej.
Właśnie dlatego regularne ostrzenie wierteł należy traktować jako element zarządzania narzędziami, a nie awaryjną naprawę wykonywaną dopiero wtedy, gdy narzędzie przestaje prawidłowo pracować.
Dlaczego jedno narzędzie można regenerować kilka razy, a inne tylko raz?
Największe znaczenie ma to, w jakim stanie narzędzie trafia do serwisu.
Naturalne zużycie krawędzi
To najlepszy scenariusz z punktu widzenia regeneracji.
Jeżeli zużycie jest stopniowe i równomierne, można odtworzyć geometrię przy stosunkowo niewielkim ubytku materiału.
Im mniej materiału trzeba usunąć podczas jednej regeneracji, tym większy potencjał pozostaje na kolejne cykle.
Wykruszenia
Wykruszenie części krawędzi może wymagać zebrania większej ilości materiału, aby ponownie uzyskać prawidłową geometrię.
W efekcie pojedyncza regeneracja może wykorzystać większą część dostępnego zapasu.
Jeżeli ten problem powtarza się regularnie, warto najpierw ustalić dlaczego frezy się wykruszają i jak temu zapobiegać.
Pęknięcia i poważne uszkodzenia
Pęknięcie korpusu lub poważne uszkodzenie części roboczej może całkowicie wykluczyć dalszą regenerację.
W takim przypadku próba kolejnego ostrzenia nie powinna być podejmowana wyłącznie dlatego, że narzędzie było drogie.
Bezpieczeństwo procesu i przewidywalność pracy mają większe znaczenie niż maksymalne wykorzystanie każdego narzędzia.
Frezy węglikowe – dlaczego regeneracja ma tutaj szczególne znaczenie?
W przypadku frezów pełnowęglikowych VHM regeneracja może być istotnym elementem ograniczania kosztów narzędziowych.
Są to narzędzia, których wartość jednostkowa może uzasadniać profesjonalne odtworzenie geometrii zamiast automatycznego zastępowania ich nowym egzemplarzem.
Senuto pokazuje również osobne zainteresowanie frazą „ostrzenie frezów węglikowych”, co dobrze odpowiada rzeczywistym potrzebom użytkowników przemysłowych.
Regeneracja freza VHM może obejmować:
- przywrócenie ostrości krawędzi,
- odtworzenie odpowiedniej geometrii,
- korektę krawędzi,
- przygotowanie powierzchni,
- ponowne powlekanie, jeśli wymaga tego konkretne zastosowanie.
Scrav-Tech obsługuje zarówno narzędzia VHM, jak i HSS.
Co ogranicza liczbę możliwych regeneracji?
1. Długość części roboczej
Każda regeneracja wiąże się z określonym ubytkiem materiału.
Jeżeli kolejne ostrzenia powodują zbyt duże skrócenie części roboczej, narzędzie może przestać odpowiadać wymaganiom konkretnej aplikacji.
Nie oznacza to, że staje się automatycznie bezużyteczne, ale może nie nadawać się już do tego samego procesu.
2. Zmiana średnicy
W zależności od sposobu regeneracji może zmieniać się wymiar narzędzia.
Dla jednych zastosowań niewielka zmiana średnicy będzie możliwa do uwzględnienia w procesie. W innych geometria lub wymagania wymiarowe mogą na to nie pozwalać.
3. Stan krawędzi
Naturalnie stępiona krawędź jest znacznie łatwiejsza do odtworzenia niż głębokie wyszczerbienie.
Dlatego opłacalność kolejnych regeneracji jest mocno związana z momentem wycofania narzędzia z produkcji.
4. Stan korpusu
Regeneracja krawędzi nie naprawi poważnego uszkodzenia całego narzędzia.
Należy sprawdzić między innymi:
- pęknięcia,
- stan chwytu,
- ślady kolizji,
- deformacje,
- uszkodzenia mechaniczne.
5. Wymagania procesu
Ten sam regenerowany frez może być wystarczający w jednej operacji i nie spełniać wymagań innej.
Szczególnie istotne są:
- tolerancje,
- oczekiwana jakość powierzchni,
- stabilność wymiarowa,
- rodzaj wykonywanej operacji,
- materiał obrabiany,
- znaczenie narzędzia dla końcowej jakości produktu.
Czy frez po regeneracji będzie identyczny jak nowy?
Nie należy zakładać, że każde regenerowane narzędzie będzie dokładnie takim samym narzędziem jak fabrycznie nowe.
Celem profesjonalnej regeneracji jest przywrócenie parametrów, które umożliwią skuteczną i przewidywalną dalszą pracę w konkretnej aplikacji.
Dlatego przed regeneracją trzeba odpowiedzieć na pytanie:
czy parametry narzędzia po odnowieniu będą nadal odpowiednie dla procesu, w którym ma pracować?
To ważniejsze niż samo porównanie nowego i regenerowanego freza „jeden do jednego”.
Jeżeli zastanawiasz się nad wyborem pomiędzy tymi opcjami, szczegółowo opisaliśmy kiedy regenerować frez, a kiedy kupić nowy.
Moment wycofania narzędzia ma ogromne znaczenie
Jednym z najważniejszych czynników decydujących o liczbie możliwych regeneracji jest moment, w którym narzędzie przestaje pracować na maszynie.
Jeżeli zakład wykorzystuje frez „do końca”, może dojść do:
- dużych wykruszeń,
- przegrzania,
- przeciążenia krawędzi,
- pogorszenia stanu całej części roboczej,
- uszkodzenia korpusu.
Wtedy pierwsza regeneracja może wymagać usunięcia znacznie większej ilości materiału albo okazać się nieopłacalna.
Znacznie korzystniejszym rozwiązaniem jest ustalenie kryterium wycofania narzędzia przed wystąpieniem poważnego uszkodzenia.
Można monitorować między innymi:
- liczbę wykonanych detali,
- czas pracy narzędzia,
- jakość powierzchni,
- korekty wymiarowe,
- poziom drgań,
- charakter dźwięku podczas obróbki,
- stan krawędzi,
- obciążenie wrzeciona.
Jeżeli narzędzia regularnie trafiają do serwisu już mocno uszkodzone, warto również przeanalizować 7 błędów, przez które narzędzia skrawające zużywają się zbyt szybko.
Czy każde wiertło opłaca się ostrzyć?
Nie.
To, że narzędzie można technicznie naostrzyć, nie oznacza jeszcze, że ma to ekonomiczny sens.
Regeneracja jest najbardziej interesująca w przypadku narzędzi:
- o większej wartości jednostkowej,
- pełnowęglikowych,
- specjalnych,
- niestandardowych,
- używanych w dużej liczbie,
- odpowiadających za istotny etap procesu.
W przypadku bardzo taniego, standardowego narzędzia koszt logistyki, oceny i wykonania usługi może być niewspółmierny do ceny nowego egzemplarza.
Dlatego przy większej gospodarce narzędziowej warto oceniać nie tylko możliwość regeneracji, ale jej wpływ na koszt wykonania detalu.
W osobnym poradniku pokazaliśmy bardziej szczegółowo, kiedy regeneracja narzędzi skrawających się opłaca. Wskazujemy tam między innymi frezy i wiertła pełnowęglikowe, rozwiertaki oraz narzędzia specjalne jako typowe grupy, dla których regeneracja może mieć ekonomiczne uzasadnienie.
Kiedy kolejne ostrzenie freza przestaje mieć sens?
Można wskazać kilka sygnałów ostrzegawczych.
Brakuje zapasu materiału
Jeżeli odtworzenie prawidłowej geometrii wymagałoby zbyt dużego ubytku, kolejne ostrzenie może nie mieć technologicznego sensu.
Narzędzie jest zbyt krótkie do danej operacji
Kolejne regeneracje mogą stopniowo zmieniać zakres możliwego wykorzystania narzędzia.
Występują poważne uszkodzenia mechaniczne
Pęknięcia, głębokie ubytki lub uszkodzony chwyt powinny być sygnałem do dokładnej oceny przed wykonaniem kolejnej regeneracji.
Narzędzie przestało odpowiadać wymaganiom procesu
Nawet jeśli nadal technicznie nadaje się do pracy, może nie być już odpowiednie do operacji wymagającej konkretnego wymiaru, geometrii czy jakości powierzchni.
Koszt regeneracji jest nieproporcjonalny do wartości narzędzia
Decyzja powinna być ekonomiczna, a nie wynikać z zasady „regenerujemy wszystko”.
Co zrobić z narzędziem po kilku regeneracjach?
Fakt, że frez przestał nadawać się do jednej konkretnej operacji, nie zawsze oznacza koniec jego wykorzystania.
Po zmianie wymiarów może czasem znaleźć zastosowanie w mniej wymagającej operacji, na innym detalu albo jako narzędzie pomocnicze.
Takie podejście wymaga jednak świadomego zarządzania narzędziami.
W zakładach wykorzystujących większą liczbę frezów i wierteł warto prowadzić historię:
- liczby regeneracji,
- wymiarów po odnowieniu,
- procesu, w którym narzędzie pracowało,
- uzyskiwanej trwałości,
- liczby wykonywanych detali,
- przyczyny kolejnego wycofania.
Dzięki temu decyzja o następnej regeneracji przestaje być intuicyjna i może opierać się na rzeczywistych danych produkcyjnych.
Czy liczba regeneracji powinna być taka sama dla wszystkich frezów?
Nie.
Ustalanie zasady typu „każdy frez regenerujemy trzy razy” jest wygodne organizacyjnie, ale niekoniecznie poprawne technologicznie.
Dwa identyczne narzędzia mogą mieć zupełnie inną historię pracy.
Pierwsze mogło pracować:
- w stabilnym procesie,
- przy prawidłowym chłodzeniu,
- z dobrym mocowaniem,
- bez drgań,
- do ustalonego limitu zużycia.
Drugie mogło doświadczyć:
- drgań,
- przegrzania,
- problemów z wiórem,
- przeciążenia,
- kolizji.
Nie ma powodu, aby automatycznie kwalifikować oba do tej samej liczby regeneracji.
Oceniamy stan narzędzia, a nie sam numer cyklu.
Jak kwalifikować frezy i wiertła do kolejnej regeneracji?
Dobrym rozwiązaniem jest prosty proces kwalifikacji.
Krok 1. Ocena wizualna
Sprawdź:
- krawędzie,
- wykruszenia,
- pęknięcia,
- powierzchnię narzędzia,
- stan chwytu.
Krok 2. Sprawdzenie historii
Warto wiedzieć:
- ile razy narzędzie było już regenerowane,
- w jakim procesie pracowało,
- jaka była jego trwałość po poprzedniej regeneracji,
- dlaczego zostało ponownie wycofane.
Krok 3. Ocena wymiarów
Trzeba ustalić, czy po kolejnym ostrzeniu narzędzie nadal będzie mieściło się w zakresie możliwym do wykorzystania.
Krok 4. Ocena opłacalności
Porównaj:
- koszt regeneracji,
- cenę nowego narzędzia,
- oczekiwaną trwałość,
- wartość wykonywanego detalu,
- ryzyko braków,
- czas dostępności obu rozwiązań.
Krok 5. Dobór dalszego zastosowania
Nie każde regenerowane narzędzie musi wrócić dokładnie do tej samej operacji.
Ostrzenie frezów i wierteł jako element gospodarki narzędziowej
Największe korzyści z regeneracji pojawiają się wtedy, gdy nie jest ona traktowana jako pojedyncza usługa, ale jako część całego systemu zarządzania narzędziami.
Warto kontrolować:
- moment wycofania,
- liczbę regeneracji,
- koszt każdego cyklu,
- liczbę wykonanych detali,
- żywotność po odnowieniu,
- rodzaj najczęściej występującego zużycia.
Dzięki temu można odpowiedzieć nie tylko na pytanie:
„Ile razy możemy jeszcze naostrzyć ten frez?”
ale przede wszystkim:
„Ile razy warto go regenerować, aby koszt narzędzia na detal pozostał korzystny i proces był stabilny?”
To jest znacznie bardziej użyteczna informacja z punktu widzenia produkcji.
Kiedy warto skonsultować narzędzie z serwisem?
Szczególnie wtedy, gdy:
- nie wiadomo, czy narzędzie nadaje się do kolejnego ostrzenia,
- frez ma lokalne wykruszenia,
- historia regeneracji jest długa,
- zmieniła się geometria lub wymiar narzędzia,
- po ostatniej regeneracji trwałość wyraźnie spadła,
- narzędzie jest specjalne lub kosztowne,
- proces jest krytyczny jakościowo.
W Scrav-Tech kwalifikacja rozpoczyna się od diagnostyki zużycia i geometrii, po której dobierana jest odpowiednia technologia serwisowa. Proces może obejmować ostrzenie, regenerację lub mikroobróbkę laserową, a po wykonaniu prac narzędzie podlega kontroli jakości.
Pełny zakres usług znajdziesz na stronie serwisu narzędziowego Scrav-Tech.
Najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie
Nie istnieje uniwersalna zasada mówiąca, że frez lub wiertło można regenerować dokładnie dwa, trzy albo pięć razy.
Liczba możliwych regeneracji wynika ze stanu konkretnego narzędzia.
Największe znaczenie mają:
- długość części roboczej,
- dostępny zapas materiału,
- stan krawędzi,
- wielkość wykruszeń,
- stan korpusu,
- geometria,
- wymagania procesu,
- jakość poprzednich regeneracji.
Dlatego bardziej praktycznym pytaniem od „ile razy?” jest:
„Czy po kolejnej regeneracji to narzędzie nadal będzie bezpiecznie i ekonomicznie realizować swoją operację?”
Jeżeli chcesz ocenić frezy lub wiertła wykorzystywane w swojej produkcji, sprawdź profesjonalny serwis narzędziowy Scrav-Tech. W przypadku wątpliwości między regeneracją a zakupem nowego narzędzia warto również przeczytać poradnik kiedy regenerować frez, a kiedy kupić nowy.
